Wikia


Beriev Be-12 Tchaika
Be12

Be-12 van de Oekraïnse marine

Type Amfibie-vliegboot, patrouillevliegboot
Land van herkomst Rusland
Bouwfirma Beriev OKB 49
Ontwerp
Productie (eerste vlucht / In gebruik / in dienst) 1960 / 1960 / 1960 - ?
Gebruiker(s)
Specificatie

Afmetingen (lengte / spanwijdte / hoogte / vleugeloppervlak) 30,20 m. / 29,70 m. / 7,94 m. / 99 m².
Gewicht (leeg / max. startgewicht) 21.700 kg. / 30.000 kg.
Motor(en) 2x Ivchenko Progress AI-20D turbopropmotoren van 3864 kW (5180 pk.) elk.
Prestaties (snelheid / plafond / bereik) 610 km/u (patrouillesnelheid: 320 km/u) / 8000 m. / 4000 km.
Bewapening 1500 kg. aan externe bommen, raketten en dieptebommen.
Bemanning 4
Gebouwd 143
Gebruik (Landen) Egypte, Rusland, Sirië, Oekraïne, Vietnam.

Naast de Japanse maritieme zelfverdedigingsmacht was de marineluchtmacht van de voormalige Sovjetunie het laatste grote instituut, dat er vloten gevechtsvliegboten en amfibie- vliegtuigen op na hield. Elders was de taak van de patrouillevliegboot in de jaren vijftig al overgenomen door op het land gebaseerde lange-afstandsvliegtuigen. Een opvolger voor de Beriev Be-12 Tschaika (zeemeeuw), NAVO-codenaam 'Mail' is er niet, al zou het mogelijk geweest zijn dat de Beriev A-40 Albatros, als vervanger werd aangeduid. Bovendien heeft de voormalige Sovjet marineluchtmacht gespecialiseerde landvliegtuigen in dienst gesteld voor de onderzeebootbestrijding, zoals de Ilyushin Il-38 'May' en de Tupolev Tu-142 'Bear-F'. Het Beriev-ontwerpbureau dat gevestigd is in de stad Taganrog aan de zee van Azov, is sinds 1945 de voornaamste leverancier geweest van marinevliegtuigen aan de Sovjetmarine, de meeste vliegtuigen kwamen terecht bij de vloten in de Zwarte Zee en die in het noorden. De wortels van de Be-12 gaan terug op het LL-143 prototype uit het jaar 1945, dat leidde tot de Beriev Be-6 'Madge', jaargang 1949. Laatstgenoemde vliegboot deed met succes dienst tot 1967.

Na het ontwerpen van de Be-6 voerde het team van Beriev een omvangrijk onderzoek uit naar door straalmotoren voortgestuwde vliegboten. Dit leverde in 1952 de Beriev Be-R-1 op, die rechte vleugels had en in 1960-1961 de Beriev Be-10 met pijlvleugels. Laatstgenoemd toestel dat werd voortgestuwd door twee Lyulka AL-7RV's (de versie zonder naverbranding voor de Sukhoi Su-7), vestigde in 1961 een aantal records voor watervliegtuigen, maar er schijnen er slechts drie of vier te zijn gebouwd.

De bij de ontwikkeling van de Be-R-1 en de Be-10 opgedane kennis kwam echter van pas bij het ontwerpen van een op vele punten verbeterde vliegboot. Deze was hier en daar gebaseerd op de Be-6 en werd als zodanig door de NAVO aanvankelijk geïdentificeerd als een Be-6 met andere motoren. Maar de Be-12, die in dienst bij de marineluchtmacht als M-12 werd aangeduid, heeft in feite weinig meer weg van de Be-6 dan een ruwe gelijkenis. Het toestel heeft immers eigenlijk alleen de meeuwenvleugel en de dubbele staart met zijn voorganger gemeen. Omdat turbopropmotoren meer vermogen leveren bij een geringer gewicht, werd het mogelijk de romp aan de voorzijde te verlengen, bovendien kreeg de Be-12 een nieuwe planeerbodem, niet ongelijk aan die van de Be-10. Bovendien heeft het turbopropvliegtuign evenals de Be-10, rond de boeg een vooruitstekende rand, bedoeld om de vorming van nevel tegen te gaan. De belangrijkste verandering was echter de toevoeging van een massief, stevig landingsgestel. De Be-12 werd daarmee een amfibievliegtuig en als zodanig beduidend veelzijdiger dan de vroegere ontwerpen van Beriev. De koepelbewapening van de Be-6 is bij de Be-12 komen te vervallen, daardoor kwam, boven het ruim voor het staartwiel, MAD (Magnetic anomaly detection) apparatuur in de plaats. De zoekradar bevindt zich in een lange behuizing in de neus in plaats van in de intrekbare 'vuilnisemmer' -radarkoepel onder de buik, zoals bij de Be-6. Eén van de nadelen van de buitengewoon hoge plaatsing van de vleugel is dat de motoren zich heel hoog boven het grondoppervlak bevinden, dit is ondervangen door de panelen van de motorgondels zo te ontwerpen, dat ze neergeklapt sterke werkplatforms vormen.

Dat de Be-12 in staat is aanzienlijke ladingen mee te voeren, werd aangetoond door de vestiging, in de jaren 1964, 1968 en 1970, van een aantal klasserecords voor amfibievliegtuigen. Dit kan wijzen op de mogelijkheid om een normale lading aan wapens van wel zo'n 5000 kg mee te voeren. De (wapen)last kan op het water worden geladen middels grote luiken achteraan de romp, bovendien kunnen voorraden op/in het water worden uitgezet door middel van een sluisluik, dat zich bevindt achter de 'trede' in de vaartbodem. In tegenstelling tot op het land gebaseerde onderzeebootbestrijdingsvliegtuigen kan een marinevliegtuig, bij redelijk kalme zee en rustig weer, op het water gaan liggen en zelf op zoek gaan naar onderzeeboten met behulp van de eigen sonar, in plaats van uitsluitend afhankelijk te zijn van afgeworpen zogenaamde 'sonobuoys'. Bovenstaande verondersteld uiteraard dat de Be-12 een dergelijke capaciteit bezit.

Omdat in toenemende mate gebruik wordt gemaakt van de onderzeebootbestrijdingstoestellen Mil Mi-14 'Haze' en de Ilyushin Il-38 'May', lijkt het erop, dat de onderzeebootbestrijdingstaak van de Be-12 begint af te lopen. Toch zal het type zker in dienst blijven als SAR-vliegtuig. Naar wordt aangenomen is het toestel ook gebruikt voor luchtcartografie, geofysisch onderzoek en algemeen transport. Volgens (voormalige) Sovjet-begrippen is de Be-12 niet in grote aantallen gebouwd. Volgens berichten waren er eind jaren tachtig nog 95 toestellen in dienst, 55 begin jaren negentig, 12 midden jaren tweeduizend en rond 2008 waren er nog slechts 8 in dienst.

Varianten

  • Be-12: Produktiemodel, 130 gebouwd en 2 prototypes.
  • Be-12EKO: Ecologische verkenningsversie, nooit gebouwd.
  • Be-12I: Wetenschappelijk onderzoeksversie, nooit gebouwd.
  • Be-12LL: Versie om de 3M-80 'Moskit' antischeepsraket te testen, neusradar vervangen door een raketzoekerkop. Eén vliegtuig gebouwd in 1980.
  • Be-12N: ASW versie uitgerust met nieuwe sensors, avionics, MAD sensor en Nartsiss search/attack systeem. 27 gebouwd.
  • Be-12Nkh: Transport versie voor passagiers (experimenteel), militaire uitrusting verwijderd en ramen geplaatst. 2 gebouwd.
  • Be-12P: Versie voor brandbestrijding, uitgerust met een watertank van 4500 liter en 2 van 750 liter. 4 toestellen geconverteerd in 1992.
  • Be-12P-200: Technologie testvliegtuig voor de Beriev Be-200 en conversie voor brandbestrijding. 1 gebouwd.
  • Be-12PS: SAR toestel met een bemanning van 6. 10 gebouwd.
  • Be-12SK: Een toestel geconverteerd voor het testen van SK-1 nucleaire dieptebommen.
  • Be-14: All weather dag/nacht SAR versie, medische uitrusting. 1 gebouwd.
  • M-12: Gestripte Be-12 gebruikt voor recordvluchten met 2 bemanningsleden, later terug gebracht naar standaardversie.