Wikia


Gloster Gladiator
Gloster

foto:© Ewald Delbaere

Type

Jachtvliegtuig

Land van herkomst

Groot-Brittannië
Bouwfirma Gloster Aircraft Company, Ltd.
Ontwerp Henry Phillip Folland
Productie (eerste vlucht / In gebruik / in dienst) 1934 / 1937 / 1937-1953 (Portugal)
Gebruiker(s)
Specificatie

Afmetingen (lengte / spanwijdte / hoogte / vleugeloppervlak) 8,36 m. / 9,83 m. / 3,53 m. / 30,01 m²
Gewicht (leeg / max. startgewicht) 1562 kg. / 2206 kg.
Motor(en) Bristol Mercury IX 9-cilinder stermotor van 619 kW (830 pk)
Prestaties (snelheid / plafond / bereik) 407 km/u / 10.000 m. / 708 km.
Bewapening 2x 7,7-mm Vickers machinegeweren in de romp (synchroon vurend) en 2x 7,7-mm Lewis machinegeweren onderaan de vleugels. Latere modellen: 4x 7,7-mm M1919 Browning machinegeweren
Bemanning 1
Gebouwd 747
Gebruik (Landen) Groot-Brittannië, België, Australië, China, Egypte, Frankrijk, Finland, Duitsland, Griekenland, Irak, Ierland, Letland, Litouwen, Noorwegen, Portugal, Roemenië, Zuid-Afrika, Sovjet-Unie, Zweden.

Het prototype van de door Gloster voor eigen rekening gebouwde Gloster SS.37 maakte zijn eerste vlucht op 12 september 1934 en werd in juni 1935 voorgelegd aan het Air Ministry. Er volgde een order voor 23 toestellen en op 1 juli werd de naam Gladiator bekendgemaakt. Ten opzichte van hey prototype werden de volgende wijzigingen aangebracht: een gesloten cockpit, enige kleine veranderingen aan het onderstel, een staarteenheid van een herzien ontwerp en de installatie van verbeterde Vickers Mk V machinegeweren.

De eerste bouwserie van 23 Gladiator Mk I's, die werd afgeleverd in februari en maart 1937, was voorzien van Lewis machinegeweren onder de vleugels, dit was ook het geval bij de eerste 37 toestellen van de tweede bestelling, die honderd exemplaren omvatte. Het totale aantal door de RAF bestelde Gladiator Mk I's beliep 231 stuks. Sommigedaarvan werden later geconverteerd tot Gladiator Mk II standaard, hetgeen enige wijzigingen aan de motorinstallatie betrof. Later schafte de RAF daarvan nog eens 252 exemplaren aan.

38 Gladiator MkII's werden voorzien van deklandingshaken en in december 1938 overgedragen aan de Fleet Air Arm. Deze machines dienden zolang als tijdelijke vervanging voor de Hawker Nimrod en Hawker Osprey,totdat de zestig bestelde, volledig gemariniseerde, Sea Gladiator jagers konden worden geleverd. Afgezien van de dekhaken waren de Sea Gladiators ook voorzien van katapult-aanhakingspunten en een stroomlijnkap onder de buik, waaronder een dinghy was weggeborgen. De totale produktie aan Gladiators bedroeg 747 exemplaren. Daarvan waren er 147 voor het buitenland. De Gladiator kreeg zijn vuurdoop in Finland, wanneer toestellen van het Zweedse vrijwilligers korps tussen januari en februari 1940 twaalf Russische toestellen neerhaalden, in mei 1940 in België en tijdens de verdediging in april en juni in Malta.

Belgische Gladiators

Op 19 juni 1937 bestelde de Belgische regering 22 Gladiator Mk I's voor de herstructurering van het 1ste Smaldeel (Komeet) van de 1ste groep te Schaffen. De eerste zes toestellen werden in augustus 1937 te Bruckworth, Groot-Brittannië, door Belgische piloten afgehaald. Begin 1938 werden er al 15 in ontvangst genomen. Ze droegen de registraties G-17 tot G-31. De zeven laatste aangekochte Gladiators werden door Société Anonyme Belge de Constructions (SABCA) gebouwd en in maart 1938 geleverd. Hun registraties waren G-32 tot G-38.

Voor het uitbreken van de oorlog gingen zes toestellen verloren. Gedurende de negen maanden van de "schemeroorlog" voerden de Gladiators politieopdrachten uit (van september 1939 tot mei 1940) om te verhinderen dat vliegtuigen van vreemde nationaliteiten het Belgische luchtruim zouden schenden. Het was op 20 april 1940 dat drie Gladiators een Dornier Do 17 van de Luftwaffe onderschepten. De Do 17 stortte neer bij Maastricht, op Nederlands grondgebied. In de ochtend van 10 mei waren veertien Gladiators beschikbaar te Schaffen. Een vijftiende was in herstelling bij de Luchtvaartinrichting te Evere, een zestiende, de G-38 die niet bewapend was stond ter beschikking van de commandant van het Militair Vliegwezen, de generaal Hiernaux, rond 3u30 's morgens werd het alarm geslagen.

Na het vertrek van een smaldeel Fairey Fox "Hispano", vertrokken de eerste zes Gladiators, gevolgd door anderen. Op dat moment werd het vliegveld van Schaffen door Duitse Heinkel He 111's aangevallen. In totaal hadden twaalf Gladiators hun noodvliegveld N°21 van La Bruyère, bij Beauvechain bereikt, een andere Gladiator, de G-18, komende uit Evere, landde in de loop van de dag. 's Anderendaags 's morgens werden twee pelotons van drie Gladiators belast met de bescherming van de Fairey Battle's die als opdracht hadden de bruggen van het Albertkanaal te vernietigen. Voor ze de Battle's bereikten werden ze onderschept door verschillende Messerschmitt Bf 109 jagers.

Slechts twee Gladiators wisten te ontkomen en landden in een zeer droevige staat op het vliegveld van Beauvechain. Het betrof de G-31 van sgt. Van den Broeck die doorzeefd werd door kogels en de G-32 van de piloot Winand met een doorzeefde schroef. In de namiddag, om 14u07, werd het terrein van Beauvechain (ook Le Culot genoemd) door Messerschmitt Bf 109's aangevallen, en beschoten de Gladiators, vernietigden zeven toestellen en een achtste geraakte daardoor beschadigd. Om 16u10 was het de aankomst uit Evere van de ongewapende G-38.

Twintig minuten later was er een nieuwe aanval van de Luftwaffe op het terrein van Beauvechain, deze keer gericht op het bos waar de laatste toestellen zich verschuilt hielden.

Deze keer werd de laatste Gladiator beschadigd en buiten gebruik gesteld. Het werd achtergelaten wanneer het 1/2Aé het bevel kreeg zich naar Frankrijk te begeven. De Belgische Gloster Gladiators hadden een twee kleurige camouflage, kaki voor het bovenste deel van de vleugels en de helft van de romp tot in het midden ervan en de stabilo's. Het onderste deel was aluminium. De schroef was gevernist en had een donker gele houtskleur.

Varianten

  • SS.37: Prototype.
  • Gladiator Mk I: Uitgerust met een Bristol Mercury IX 9-cilinder stermotor van 619 kW (830 pk). Zweden noemde het toestel J 8. 378 gebouwd.
  • Gladiator Mk II: Uitgerust met een Bristol Mercury VIIIA stermotor. Zweden noemde het toestel J8A. 270 gebouwd.
  • Sea Gladiator Interim: 38 gemodificeerde Mk II's voor de Royal Navy, uitgerust met een dekhaak. Serienummers: N2265 – N2302.
  • Sea Gladiator: 60 toestellen voor de Royal Navy, uitgerust met een dekhaak en een dinghy onderaan de romp. Serienummers: N5500 – N5549 en N5565 – N5574