Wikia


Tijdens de Koude Oorlog was de beste manier om inlichtingen te verzamelen, visueel spioneren of berichtenverkeer onderscheppen. Dat gold met name op zee, waar elk stukje van de operatie procedures van de NAVO en de VS gedetailleerd werd gevolgd door de AGI's van de Sovjetmarine.

4913eea6c31ct.jpg

De Okean klasse AGI Gidrofon schaduwd de USS Coral Sea in de Golf van Tonkin in 1969. De AGI's moesten melden wanneer Amerikaanse aanvalseenheden opstegen voor een aanval op Vietnam.

Het hoorde bij de routine van NAVO-oefeningen op zee dat de deelnemende schepen doorlopend werden geschaduwd door Russische 'vistrawlers', kleine schepen die waren afgeladen met antennes en richtingbepalers. Ondanks hun weinig imponerende uiterlijk waren deze schepen ruimschoots gewaagd aan de geavanceerde duikboten en afluisterschepen van de Amerikaanse marine. De meeste van deze trawlers haalden nooit een vis aan boord en behoorden tot de machtigste wapens van de Sovjetmarine. De Russen hadden er honderden van, en gebruikten daarnaast grotere schepen, variërend van speciale Elint-fregatten (electronic intelligence, elektronische inlichtingenverzameling) tot de 45.000 ton metende Kosmonaut Yuri Gagarin. De Russen hadden een onverzadigbare belangstelling voor militaire, economische en politieke informatie over het Westen, en dit soort schepen speelden een belangrijke rol daarin.

Geografische factorenEdit

Om te begrijpen waarom dat zo was, volstaat een blik op de geografische situatie van de USSR. Afhankelijk van het gekozen standpunt was de USSR een barbaarse natie die omrings was door bondgenoten van het verlichte Westen, of een eenzame buitenpost van menselijkheid die doorlopend belaagd werd door agressieve kapitalisten. Het was voor de VS veel gemakkelijker om afluisterposten langs de Russische grenzen te stationeren dan omgekeerd. Bovendien vormden de USSR en diens bondgenoten in grote trekken één geografisch blok, terwijl de 'tegenpartij' over de gehele wereld verspreid was. De Russen probeerden afluisterposten in vazalstaten als Vietnam, Angola en Cuba te handhaven, maar in die landen volgden de revolutionaire omwentelingen elkaar zo snel op dat de Russische 'vrienden' maar al te vaak het veld moesten ruimen. Dat geografische probleem werd verergerd door de komst van de spionagesatelliet. De Russen hadden niet de volg- en communicatiestations beschikbaar om constant in contact te blijven met hun spionnen in de ruimte.

Maritieme ElintEdit

Eind jaren vijftig besloot de USSR om het Elint-vermogen ter zee verder te ontwikkelen. Aanvankelijk gebruikten de Russen omgebouwde vistrawlers zoals die van de Okean klasse, schepen van 720 ton met een bemanning van 32 koppen. Deze trawlers kregen van de NAVO de codeaanduiding AGI, en hadden de taak om oorlogsschepen van de NAVO op de hielen te zitten. Hun missie behelste meer dan het vastleggen van de vermogens van de schepen en de wapensystemen en tactieken. Ze moesten ogen en oren openhouden voor alles wat de USSR potentieel kon bedreigen en moesten alle informatie verzamelen die de sovjetmarine effectiever kon maken. Zo observeerden ze trouwhartig hoe de Britten op volle zee brandstof oversloegen en hoe de Amerikanen 's nachts in slecht weer vliegdeklandingen uitvoerden. Naarmate de mogelijkheden van Elint toenamen, werden hogere eisen aan de schepen gesteld. Een typisch voorbeeld van de latere Russische AGI was de Balzam klasse van 4000 ton met een bemanning van 180 manschappen, en de latere Vishnya klasse. Daarnaast bleef de oorspronkelijke 'Okean' klasse AGI nog lange tijd in gebruik, vooral in de kustwateren.

Rollen van de AGIEdit

De belangrijkste taken van de Russische AGI's in alle soorten en maten bestonden uit ASW (onderzeebootbestrijding), SATCOM (satellietcommunicatie) en militaire, politieke en economische inlichtingen verzamelen. Vooral ASW-Elint gold als een belangrijke taak vanwege de dreiging van NAVO-kernonderzeeërs, zowel die met ballistische raketten waren uitgerust, als die op Russische onderzeeërs joegen. Daarbij moet in aanmerking worden genomen dat Elint aanzienlijk meer inhield dan simpelweg radiosignalen onderscheppen.

Er zijn maar heel weinig voorwerpen die niet enige vorm van meetbare elektromagnetische straling uitzenden. Deze straling kan drie vormen hebben: natuurlijke straling, kunstmatig opgewekte straling (bv. radar) en de straling die wordt uitgezonden als een voorwerp wordt gebombardeerd met andere straling of in een stralingsveld terecht komt. In de jaren tachtig werden spectaculaire vorderingen met Elint-technieken geboekt. Zoals gezegd, straalt bijna elk voorwerp elektromagnetische straling uit, maar geen twee voorwerpen hebben identieke stralingspatronen.

Oppervlakteschepen en onderzeeboten hebben elk hun eigen elektronische 'voetafdruk', een elektromagnetisch patroon waaraan elke klasse en vaak zelfs elk afzonderlijk schip te herkennen is. Zulke patronen kunnen worden gedetecteerd door verschillende soorten radar en door magnetische luister- en detectieapparatuur die op zee drijft of op de zeebodem ligt, of wordt meegevoerd door vliegtuigen of satellieten. Hoe groter echter de afstand is, hoe groter de kans is op afwijkingen en identificatiefouten.

Een groot metalen voorwerp dat zich door het magnetische veld van de aarde verplaatst, produceert een herkenbaar storingspatroon dat sterk lijkt op het kielzog dat een schip door het water trekt.

Ook infraroodstraling is een middel voor het opsporen en identificeren van vliegtuigen, grondtroepen, oppervlakteschepen en onderzeeboten. Met name schepen trekken een infrarood-'schaduw' achter zich aan. In de Koude Oorlog werden IR-surveillances uitgevoerd door satellieten en vliegtuigen. Als de desbetreffende satelliet te ver van een Russisch landstation verwijderd was, stuurde hij zijn informatie net als een spionagevliegtuig via een AGI naar de aarde. De AGI stuurde vervolgens de informatie terug de ruimte in, naar een satelliet waarvan het signaal wél door de Sovjet-Unie kon worden ontvangen. Ook werden Tupolev Tu-95 'Bear'-D wel gebruikt voor dit doel. Naarmate de techniek voortschreed, vertoonden de Russen een duidelijke voorkeur voor satellietverbindingen.

AGI's vormden de ruggengraad van de Russische Elint-inspanningen. De inzet van AGI's was strak gereguleerd. Ze werden niet willekeurig de wereldzeeën opgestuurd om Elint te verzamelen, maar werden naar specifieke doelen gestuurd. Dat kon het Holy Loch zijn met zijn SSBN-basis, of bijvoorbeeld een test van de nieuwste onder water gelanceerde ballistische raket.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Around Wikia's network

Random Wiki